معرفی و راهنمای استفاده و نگهداری میکروسکوپ ها

اسپکتروفتومتر آزمایشگاهی
آموزش نصب و راه اندازی اسپکتروفتومتر | فروش اسپکتروفتومتر
شهریور ۲۵, ۱۳۹۶
ترازوی آزمایشگاهی
معرفی ترازوی آزمایشگاهی | انواع ترازوی آزمایشگاهی
آبان ۸, ۱۳۹۶
نمایش همه
میکروسکوپ المپیوس
  • میکروسکوپ

میکروسکوپ ( Microscope ) برگرفته از واژه های یونانی micros به معنای کوچک و skopien به معنای دیدن یا بررسی کردن است. در این بخش مراقبت و نگهداری معمول میکروسکوپ های مورد استفاده در مشاغل بالینی ارائه می گردد.

میکروسکوپ ها با توجه به رنگ زمینه با اسامی متفاوت رایج در ذیل طبقه بندی می شوند:

  • میکروسکوپ نوری با میدان دید شفاف
  • میکروسکوپ نوری با میدان دید تیره
  • میکروسکوپ نوری فلورسانس
  • میکروسکوپ نوری فاز کنتراست ( Phase Contrast Optical Microscope )
  • میکروسکوپ نوری تداخلی ( Interference Optical Microscope )
  • میکروسکوپ نوری نور پلاریزه
  • میکروسکوپ نوری معکوس یا اینورت ( Inverted Optical Microscope )
  • میکروسکوپ استریوسکوپ ( سه بعدی ) Stereoscopic Microscope
  • استرئو میکروسکوپ یا لوپ ( Stereo Microscope )

 

  • تصویر میکروسکوپ

میکروسکوپ استریوسکوپ

شکل 1- میکروسکوپ استریوسکوپ؛ میکروسکوپ سه بعدی: این میکروسکوپ تصویر عکس یا حجم های سه بعدی را با انطباق دو شکل روی هم امکان پذیر می سازد.

 

میکروسکوپ دو چشمی

شکل 2- میکروسکوپ دو چشمی: این میکروسکوپ از لنزهای مختلف و روشن سازی کنترل شده برای بزرگنمایی شیئی استفاده می کند.

 

  • موارد استفاده میکروسکوپ

میکروسکوپ وسیله ای دقیق با سیستم های نوری نظیر ( لنزها، فیلترهاف منشورها، کندانسورها )؛ سیستم های مکانیکی کنترل کننده وضعیت نمونه در فضای سه بعدی X، Y، Z ؛ سیستم های الکتریکی ( مبدل ها و منبع نور ) و الکترونیکی ( دوربین ها، ویدئو و غیره ) است که تهیه تصویر از نمونه هایی را که با چشم غیر مسلح قابل شناسایی و رویت نیستند، تقویت و کنترل می کند. آماده سازی و مشاهده نمونه ها، باید براساس استفاده از روش هایی که در رویت جزئیات موثر است، باشد.

میکروسکوپ، یک وسیله تشخیصی مهم در مراقبت های بهداشتی، در رشته های تخصصی مانند خون شناسی، باکتری شناسی، انگل شناسی و در آموزش منابع انسانی ( میکروسکوپ هایی با الحاقات ویژه برای دانشجویان وجود دارد تا مشاهدات خود را زیر نظر استاد مربوطه انجام دهند نظیر میکروسکوپ استاد – دانشجو سه نفره و میکروسکوپ استاد – دانشجو پنج نفره ) است. پیشرفت های فنی در این زمینه، طراحی مدل های تخصصی تر میکروسکوپ ها را در صنعت و دانشگاه فراهم کرده است که نقشی اساسی در توسعه و پیشرفت دانش بشر و درک عمیق تر او از طبیعت دارد.

  • اصول عملکرد میکروسکوپ

میکروسکوپ با استفاده از خواص فیزیکی که عدسی ها در تعامل با نور دارند، ساخته می شود. عدسی، یک وسیله نوری از جنس شیشه است که توانایی انعکاس نور را داشته و به طور معمول ابعاد محاسبه شده سهمی ( محدب ) یا کروی ( مقعر ) را دارد. اگر پرتوهای نور در نتیجه برخورد با سطح لنز و خروج، در نقطه مشترک یا کانونی F همگرا شوند، عدسی مثبت یا همگرا ( Convergent ) نام دارد و اگر عدسی پرتوهای نوری را که به آن برخورد می کند، متفرق کند، عدسی منفی یا واگرا ( Divergent ) نامیده می شود. عدسی های مثبت ( همگرا ) در شکل 3، اجزاء ساختمانی میکروسکوپ ها را تشکیل می دهند.

 

لنزهای مثبت ( همگرا )

شکل 3- لنزهای مثبت ( همگرا )

 

در شکل 3، کانون، F ، ( Focus ) { نقطه ای که پرتوهای نور در آن متمرکز می شوند } و چگونگی شکست نور از میان لنزها قابل شناسایی است. فاصله بین عدسی و کانون، فاصله کانونی ( D ) Focal Distance نامیده می شود.

شکل 4، نحوه عملکرد لنزها را با توجه به طراحی میکروسکوپ ها به طور خلاصه نشان می دهد.

 

عدسی همگرا

شکل 4- سیستم های نوری عدسی های مثبت یا همگرا

 

وقتی یک شیء نورانی [ ́h ] در فاصله [a] در مقابل عدسی های همگرا قرار می گیرد، پرتوهای نور از لنز عبور می کنند و منعکس می شوند. پرتو نوری که از قسمت بالای شیء عبور می کند از محور نوری لنز در نقطه کانونی [ ́f ] می گذرد. این پرتوها از طریق هر دو سطح لنز منعکس می شوند و از طرف دیگر موازی با محور نوری خارج می گردند. پرتو نوری که از قسمت بالای شیء به موازات محور نوری از میان لنز عبور کرده و منعکس شده است، سپس از نقطه کانونی [F]در سمت تصویر تا زمانی که اولین پرتو در فاصله [b] از لنز در جایی که تصویر تشکیل شده می گذرد. همانطوری که در شکل 4 نشان داده شده است، فاصله [a] بزرگ تر از فاصله کانونی [ ́f ] است، جایی که تصویر واقعی بصورت معکوس در فاصله [b] پشت لنز تشکیل شده است. فاصله کانونی [f] در معادله ذیل به فاصله های [a] و [b] بستگی دارد:

1/f=1/a+1/b

بزرگنمایی [M] یک عدسیء، به رابطه بین اندازه شیء و اندازه تصویر تشکیل شده بستگی دارد که از معادله ذیل تعیین می شود:

M=h/h ́ =b/a

 

به طوری که:
[h] و [ ́h ] ابعاد تصویر و شیء هستند؛ [a] و [b] به ترتیب فاصله بین لنز و نقطه ای که تصویر تشکیل می شود و فاصله بین لنز و نقطه ای که شیء قرار دارد، می باشند.

 

 

نمای یک میکروسکوپ

شکل 5- نمای یک میکروسکوپ

 

  • اجزاء میکروسکوپ

اجزای اصلی یک میکروسکوپ در جدول ذیل نشان داده شده است:

 

برش عرضی یک میکروسکوپ

شکل 6- برش عرضی یک میکروسکوپ

 

جدول راهنما

شماره سیستم شماره اجزاء
1 هد دو چشمی 1 چشمی
2 لوله دو چشمی
3 هد دو چشمی
2 نگهدارنده های چرخان عدسی شیئی 4 نگهدارنده چرخان عدسی شیئی
5 عدسی ها
3 صفحه یا صفحه مکانیکی و کندانسور

Platform

Mechanical stage

6 کندانسور
7 دریچه دیافراگم
8 نگهدارنده های فیلتر
9 عدسی ها با برد وسیع
21 کنترل کندانسور
23 سطح / صفحه یا صفحه مکانیکی
4 منبع نور 10 شیشه جمع شونده با نگهدارنده های فیلتر
11 اهرم تنظیم میدان نوری دیافراگم
12 آینه مقعر
13 نور تابان
14 نگهدارنده نور با حلقه تنظیم
15 عدسی جمع کننده
16 آینه
5 بدنه میکروسکوپ 17 مبدل داخلی
18 کنترل مقاوم
19 سیم برق
20 پیچ تنظیم ماکرو / میکرو
22 بازوی میکروسکوپ
24 پایه

 

  • الزامات نصب و راه اندازی میکروسکوپ

میکروسکوپ ها به طور معمول از برق ولتاژ V 220 – 110 و فرکانس Hz60 استفاده می کنند. بعضی یک منبع کنترل کننده تنظیم شدت نور دارند. بعضی دیگر یک آینه نیز دارند که از طریق آن نور به اسلاید قرار گرفته روی صفحه هدایت می شود. آینه به لامپ ارجح است. چنین میکروسکوپ هایی اغلب در خانه های بهداشتی در مناطق دور از مراکز شهری، جایی که خطوط برق وجود ندارد کاربرد دارند. نصب و راه اندازی انواع میکروسکوپ ها نیاز به الزامات تخصصی هر کدام دارد؛ یک میکروسکوپ فلورسانس به یک اتاق تاریک نیاز دارد تا مشاهدات امکان پذیر شوند.

 

  • شرح مشکلات بالقوه میکروسکوپ ها

 

هد دو چشمی میکروسکوپ

شکل 7- هد دو چشمی

 

  • قطعه چشمی Eyepieces

مشکل مکرر و تاثیرگذار، امکان وجود گرد و غبار و جرم روی سطوح خارجی یا داخلی قطعه چشمی است. این غبار یا جرم، به علت ایجاد سایه با نمونه تحت بررسی تداخل می کند، به ویزه وقتی از عدسی ها با بزرگنمایی زیاد ( X100 –X 40 ) استفاده می شود. تمیز کردن سطوح خارجی برای زدودن گرد و غبار کافی می باشد. ولی اگر گرد و غبار در سطوح داخلی است، عدسی چشمی باید جدا، سطوح داخلی تمیز، دوباره سوار و وضعیت نهایی تایید گردد.

ممکن است روی عدسی های قطعه چشمی، به ویژه آنهایی که برای مدت طولانی مورد استفاده قرار گرفته اند، خراش هایی دیده شود. این خراش ها به علت بی دقتی در فرآیند تمیز کردن و ناشی از مصرف مواد نامناسب ایجاد می شود. خراش ها، سایه های تار عنکبوتی و تور مانندی را در میدان دید عدسی های قطعه چشمی ایجاد می کنند. متاسفانه یا این نوع آسیبها، قطعه چشمی باید تعویض شود. گاهی اوقات مکانیسم های کانونی اصطلاحا گیر می کنند. برای تعمیر، قطعه چشمی جدا و با حلال مناسب، مکانیسم های کانونی تمیز و دوباره سوار می شود. اگر لنزهای قطعه چشمی، به علت کاربری نامناسب ( اثرات ناشی از افتادن ) شکسته باشند، باید تعویض شوند.

 

  • هد دو چشمی Binocular Head

موقعیت سر دو چشمی در کیفیت تصویر میکروسکوپ، تاثیر مستقیم دارد و مهمترین اجزای ان، منشور ها و آینه ها است. تمیز نبودن قسمت های نوری، روی کیفیت تصویر تاثیرگذار است. وقتی میکروسکوپ استفاده نمی شود، این قسمت در آزمایشگاه در نتیجه تعویض قطعه های چشمی، نصب ضمائم ( مانند دوربین ها )، یا عدم استفاده از درپوش می تواند کثیف شود.

 

  • منشورها

منشورها، سطوح انعکاسی ” نقره اندود ” دارند که به مرور زمان می توانند زنگ بزنند و توانایی انعکاس خود را از دست دهند. بعضی از منشورها فقط یک پوشش ” رنگ انعکاسی ” ( Reflective Paint Coat ) روی سطح خود دارند که از طریق ان نور، وارد یا خارج می شود. اگر سطح انعکاسی آسیب ببیند، می توان منشور را تمیز کرد، جلا داد، دوباره رنگ و نصب کرد و در سر دو چشمی تنظیم نمود. این نوع نگهداری، بسیار پیچیده است و تنها می تواند توسط آزمایشگاه ها یا شرکت های تخصصی ارائه دهنده این خدمات انجام شود. جدا کردن منشورها بدون آموزش و ابزار مناسب می تواند روی کیفیت تصویر اثر نامطلوب داشته باشد و حتی سبب شکسته شدن اجزا شود.

 

  • آینه ها

آینه ها دارای سطوح انعکاسی هستند که مستقیما در معرض زنگ زدن می باشند. اگر تعمیر لازم است، آینه از هد دو چشمی جدا و برداشته شده و با یک آینه جدید جایگزین و مستقیما در جایی که باید سوار شود، تنظیم می شود. آینه یک جزء اساسی یک میکروسکوپ می باشد. چون شدت نور و رنگ زمینه برای مشاهده نمونه، ضروری است. اگر سیستم نوری به درستی کار نکند میکروسکوپ تنظیم نیست. چند عامل روی سیستم نوری ممکن است تاثیرگذار باشند:

رایج ترین آنها تمیز نبودن و از بین رفتن کیفیت آینه ها و عدسی ها، نقص در تامین ولتاژ، استفاده از لامپ های نامناسب است. این موارد سبب ایجاد سایه های کوچک در میدان دید، و کم یا غیر یکنواخت شدن شدت نور می شوند.

 

سیستم نوری میکروسکوپ

شکل 8- سیستم نوری

 

  • گرد و غبار و تمیز نبودن اجزای داخلی

وقتی سیستم های نوری برای جلوگیری از نفوذ غبار و ذرات، درزگیری نشده باشند گرد و غبار به داخل آنها نفوذ می کند و سبب پخش و کاهش مقدار نور تابیده شده روی نمونه می شود. ذرات بزرگ با تولید سایه دید را مشکل می کنند. برای تصحیح، منبع روشنایی جدا، اجزای آن تمیز و دوباره سوار و تنظیم می شود.

 

  • آینه ها

آینه ها یک پوشش انعکاسی روی سطوح خود دارند که در مدل های قدیمی تر، در معرض زنگ زدن است. در میکروسکوپ هایی که اخیرا ساخته شدند، یک پوشش محافظ نیز روی آینه ها وجود دارد.

 

  • لامپ رشته ای Incandescent Bulb

لامپ، یک جزء مصرفی با طول عمر معین است و استفاده از آن باید طوری برنامه ریزی شود که همیشه جایگزین داشته باشد. نصب لامپ مطابق با دستورالعمل های سازنده انجام می شود. بعضی تجهیزات نظیر میکروسکوپ نوری فلورسانس که از لامپ های خاص استفاده می کنند ( نور جیوه یا گزنون ) نیاز به نصب و کالیبراسیون دارند که هر چند ساده است، ولی باید مطابق با توصیه های سازنده انجام پذیرد. بنابراین خطاهای پیش بینی نشده که ممکن است روی کیفیت روشنایی تاثیر بگذارند، حذف می شوند. توجه به این نکته که بعضی از میکروسکوپ ها از مبدل های داخلی یا خارجی و سیستم های تنظیم ولتاژ استفاده می کنند ضروری است.

 

صفحه مکانیکی میکروسکوپ

شکل 9- سطح، صفحه یا صفحه مکانیکی

 

  • کندانسور Condenser

کندانسور چگونگی تمرکز نور یا نور رنگ زمینه را روی نمونه تحت مشاهده کنترل می کند و متشکل از اجزای نوری و مکانیکی است. اجزای نوری، عدسی ها و اجزای مکانیکی، قطعاتی هستند که موقعیت عدسی ها و مقدار نور رسیده به نمونه از میان دیافراگم مکانیکی را کنترل می کنند.

به طور معمول، اجزای نوری تحت تاثیر گرد و غبار قرار می گیرند. گرد و غبار این اجزا باید با استفاده از یک برس نرم از موی شتر، زدوده شوند. اجزای مکانیکی را بوسیله ابزار ویژه تنظیم می کنند و هر سازنده طراحی متفاوتی برای این کار دارد. کارهای معمول روزانه بر نظافت، تنظیم کردن و روش های روغن کاری تاکید دارد.

 

  • صفحه یا نگهدارنده های نمونه

صفحه یا گیره نمونه، از یک سری اجزاء که به یکدیگر مرتبط هستند، تشکیل شده است. هدف استفاده از این گیره ها، کنترل موقعیت نمونه هنگام مشاهده است. صفحه توانایی حرکت در جهت X/Y دارد و کاربر با دکمه های مستقل ماکرو / میکرو آن را کنترل می کند. به علاوه، این صفحه ابزاری ( Tension Device ) دارد تا با استفاده از غلاف های خاص ( Milano Tail Type Guides ) که معمولا روغن کاری شدند، حرکت لغزشی نرم و ظریفی ایجاد کند. در قسمت بالاتر ان صفحه ها یا گیره های نگهدارنده برای اسلایدها نصب شدند. برای نگهداری میکروسکوپ، این مکانیسم ها تمیز، روغن زده و تنظیم می شوند.

 

گیره چرخان عدسی

 

گیره چرخان عدسی میکروسکوپ

شکل 10 – گیره چرخان عدسی

 

  • گیره چرخان میکروسکوپ

نگهداری گیره چرخان، ساده است و یک مکانیسم گیره داخلی دارد که اجازه می دهد عدسی شیئی در حال استفاده، با میکروسکوپ نوری همسو و تنظیم شود. این مکانیسم به آرامی می چرخد تا یک سیستم گشتاوری، موقعیت صحیح عدسی بعدی را تنظیم کند. هر سازنده، تعداد عدسی هایی را که می تواند روی پایه چرخان نصب شود، مشخص می کند. رایج ترین آنها بین 3 تا 5 عدسی دارند. برای نگهداری، مکانیسم چرخشی باید تمیز، روغن کاری و تنظیم شود.

سطوح نوری خارجی عدسی ها باید به طور معمول تمیز شوند. برای مواردی که از روغن ( Immersion Type Objective ) برای مشاهده استفاده می شود، روغن پس از هر بار استفاده باید پاک شود تا از آلودگی ساختمان نوری داخل عدسی در اثر خاصیت موئینگی جلوگیری شود.

 

بدنه میکروسکوپ

شکل 11- بدنه میکروسکوپ

 

  • بدنه میکروسکوپ

بدنه میکروسکوپ برای پشتیبانی اجزایی که پیش از این شرح داده شده است ( هد دو چشمی، پایه مکانیکی، کندانسور و گیره عدسی های چرخان، سایر اجزا نظیر مبدل و اجزای الکتریکی / الکترونیکی سیستم نوری میکروسکوپ ) طراحی می شود.

نگهداری بدنه میکروسکوپ شامل تمیز نگهداشتن سطح، پاک کردن و زدودن گرد و خاک، یا عوامل موثر بر مشاهده و وضعیت آن است. لازم است به مواد شیمیایی خورنده ماننده برخی رنگ های مورد استفاده برای رنگ کردن اسلاید در آزمایشگاه ها توجه ویژه شود.

 

  • نگهداری عمومی میکروسکوپ

علاوه بر نکات اشاره شده، تاکید می شود که میکروسکوپ دستگاه بسیار دقیق و ظریفی است. به منظور سالم نگهداشتن بخش های نوری و نگهداری میکروسکوپ در بهترین شرایط، اجزای مکانیکی و الکترونیکی میکروسکوپ باید حفظ شوند. هر قسمت از میکروسکوپ با استفاده از پیشرفته ترین تکنولوژی ها تولید شده است و سوار کردن قطعات و تنظیم آن در کارخانه ها با استفاده از تجهیزات خاص انجام می شود. در طی این مراحل، محدوده خطای مجاز ( Telorance ) بخش های مختلف دستگاه، از طریق تکنولوژی های پیشرفته کاملا کنترل می شود.

تمیز کردن محل میکروسکوپ، نصب و استفاده دقیق از آن، برای داشتن عمر کاربری طولانی لازم است. رطوبت، گرد و غبار و شرایط نامناسب برق، استفاده نادرست، یا نصب نامناسب در نگهداری میکروسکوپ اثر نامطلوب دارد. نگهداری میکروسکوپ مستلزم توجه و شکیبایی زیادی است. این کار فقط توسط پرسنل کارآزموده، با استفاده از وسایل ویزه انجام شود. توصیه های کلی در ذیل ارائه شده سات. این توصیه ها برای نصب و نگهداری میکروسکوپ در شرایط کاری مطلوب لازم است.

 

  • نصب و نگهداری میکروسکوپ

  1. اطمینان حاصل نمایید جایی که میکروسکوپ نصب می شود عاری از گرد و غبار و رطوبت است. به طور ایده آل، باید سیستم تهویه هوا وجود داشته باشد که هوای بدون گرد و غبار و ذرات، دما و رطوبت کنترل شده را تامین نماید.
  2. اطمینان حاصل نمایید که محل نگهداری ایمن است، داشتن محلی با در قفل دار برای جلوگیری از استفاده غیر مجاز لازم می باشد.
  3. از اینکه مکان میکروسکوپ، دور از منبع آب یا محل نگهداری مواد شیمیایی است مطمئن شوید. همچنین از مکان های دارای نور مستقیم خورشید باید اجتناب شود.
  4. اطمینان حاصل نمایید که محل انتخاب شده، پریز برق سازگار با سیستم نوری میکروسکوپ دارد. همچنین پریزباید در شرایط مطلوب و ولتاژ تنظیم شده و متناسب با استاندارد کدهای الکتریکی باشد. اگر میکروسکوپ از آینه استفاده می کند، محل نصب باید نزدیک پنجره ای باشد که روشنایی خوب دارد، اما نباید مستقیما در معرض نور خورشید باشد.
  5. میکروسکوپ را روی یک سطخ تراز محکم نصب کنید که در زیر آن فضای کافی برای قرار گرفتن پاهای کاربر وجود داشته باشد. بدن کاربر باید نزدیک به میکروسکوپ و سرش نزدیک به قطعه های چشمی بدون آنکه ستون فقرات گردنی و پشتی خم شوند.
  6. برای تسهیل وضعیت کاری کاربر، یک صندلی با ارتفاع قابل تنظیم و محافظ پشت مناسب تهیه نمایید. اگر محافظ پشت وجود ندارد محافظی برای پاها تهیه کنید و آن را مقابل فضای کار ( نه روی صندلی ) قرار دهید. هدف از این کار، راست شدن ستون فقرات تا حد امکان و کاهش خمیدگی شانه ها و گردن است.
  7. از قرار دادن میکروسکوپ نزدیک دستگاهی که لرزش تولید می کند نظیر سانتریفیوژ یا یخچال، خودداری کنید.
  8. سعی کنید میکروسکوپ را از محل نصب آن حرکت ندهید، به ویژه اگر هر روز، از آن زیاد استفاده می شود.
  9. اگر از میکروسکوپ برای مدت طولانی استفاده نمی کنید با پوشش محافظ گرد و غبار آن را بپوشانید و پیشگیری هایی به عمل آورید تا تحت تاثیر رطوبت اضافی قرار نگیرد. هر چه محیط اطراف خشکتر باشد، احتمال رشد قارچ کمتر خواهد بود. محافظ می تواند پلاستیک یا پارچه ای و با کیفیت مشابه دستمال های بدون پرز باشد.
  10. در مناطقی که رطوبت بالایی دارند، میکروسکوپ را درون جعبه یا کابینتی که دارای لامپی بیش از 40 وات نیست و در طول شب روشن می شود، نگهدارید. این کار به خشک نگه داشتن محل نگهداری و کاهش احتمال رشد قارچ کمک می کند. اگر از این توصیه استفاده می کنید از وجود روزنه هایی در جعبه برای برقراری تهویه داخل اطمینان حاصل نمایید.

 

  • روش های تمیز کردن میکروسکوپ

تمیز کردن میکروسکوپ یکی از مهمترین کارهای ضروری معمول می باشد. مواد ذیل برای این منظور مورد نیاز است:

  • یک تکه پارچه تمیز مانند دستمال
  • یک شیشه محلول تمیز کننده لنز که می توان از عینک فروشی ها تهیه کرد. به طور کلی این محلول روی روکش محافظ لنزها و یا چسب مورد استفاده در مونتاژ آنها تاثیرگذار نیست. در میان محلول های تمیز کننده ای که زیاد مورد استفاده قرار می گیرند، اتیل اتر ( Ethyl Ether )، گزیلن ( Xylene ) و بنزین سفید ( White Gasoline ) توصیه می شوند.

هشدار: بعضی از سازندگان، استفاده از الکل یا استون را توصیه نمی کنند. چون این مواد می توانند روی چسب مورد استفاده برای اتصال لنزها تاثیرگذار بوده و یا آن را حل کنند.

  • کاغذ لنز که معمولا از عینک فروشی ها می توان تهیه کرد. اگر تهیه ان ممکن نیست، می توان از کاغذ جاذب نرم یا پنبه نرم پزشکی استفاده کرد. همچنین از یک تکه پارچه ابریشم نرم نیز می توان استفاده کرد.
  • یک تکه دستمال چرمی خیلی نازک که می توان از فروشگاه های فروش کفش تهیه نمود.
  • حباب پلاستیکی برای دمیدن هوا. این وسیله را می توان در آزمایشگاه با اتصال یک پیپت پاستور به حباب لاستیکی ساخت.
  • روکش پلاستیکی برا حفاظت میکروسکوپ از محیط پیرامون زمانی که از آن استفاده نمی شود. از یک محافظ پارچه ای با بافت مشابه با دستمال نیز می توان استفاده نمود.
  • یک برس نرم از موی شتر یا یک قلم موی نرم نقاشی. بهتر است موی برس، طبیعی، با طول یکنواخت و بافت خیلی نرم، خشک و فاقد روغن باشد. احتمالا در فروشگاه های عکاسی می شود آن را تهیه نمود. همچنین ممکن است ابزار مشابهی در فروشگاه های لوازم آرایش پیدا کرد.
  • یک بسته 250 گرمی سیلیکاژل Desiccant ( Silica Gel ) . این ژل برای کنترل رطوبت در جعبه نگهداری میکروسکوپ که فاقد منفذ است به کار می رود. وقتی با رطوبت اشباع شود، تغییر رنگ می دهد که نمایانگر زمان جایگزینی یا تجدید آن است. سیلیکاژل وقتی در شرایط خوبی است، عموما رنگ آبی دارد و وقتی با رطوبت اشباع شود صورتی می شود.
  • لامپ ها و فیوزهای جایگزین. باید مدلی مشابه آنچه که توسط سازنده نصب شده است، داشته باشند یا مشخصات یکسانی را دارا باشند.

نکته: همه مواد لازم برای تمیز کردن، باید پاکیزه و در جعبه هایی که آنها را از محیط خارج محافظت می کنند، نگهداری شوند.

 

  • تمیز کردن اجزای نوری

در میکروسکوپ دو نوع جزء نوری وجود دارد: اجزای خارجی در تماس با محیط خارج و اجزای داخلی که درون بدنه میکروسکوپ قرار دارند و محافظت نیز می شوند ( عدسی های چشمی و شیئی، آینه ها، منشورها، کندانسور، منبع نور و غیره ). هر چند روش های تمیز کردن، مشابه است، ولی از لحاظ مراقبت و موارد احتیاط با هم فرق می کنند.

  • سطوح اجزای نوری خارجی چشمی، شیئیف کندانسور و منبع نوری به آرامی با برس زدن روی سطح تمیز می شوند. این کار، ذرات غبار را می زداید. حباب لاستیکی برای دمیدن هوا روی سطح لنزها و برای اطمینان از عدم وجود گرد و غبار به کار می رود. اگر گرد و غبار روی سطح نوری باشد، از یک تکه دستمال تمیز نرم با حرکات چرخشی و بدون ایجاد فشار زیاد روی لنزها استفاده می شود و با حباب لاستیکی، دوباره برای حذف ذرات روی لنزها دمیده می شود. از یک تکه دستمال چرمی نرم نیز می توان برای این منظور استفاده نمود. در این صورت، دستمال چرمی را در انتهای یک شیء استوانه ای کوچک با قطری کمتر از قطر لنزها قرار داده و بدون اعمال فشار زیاد روی سطح لنز بچرخانید. در نهایت هوا روی سطح لنز اسپری می شود. تمیز کردن سطوح خارجی کافی است. دستمال چرمی را در صورت نیاز می توان با آب مقطر مرطوب نمود.
  • تحت شرایط یکسان نصب، اجزای نوری داخلی نباید با گرد و غبار یا ذرات آلوده شوند. اگر بنا بر دلایلی، ذراتی وجود دارد، لازم است جهت تمیز کردن میکروسکوپ، اجزای آن را باز نمود. اگر فضای محیط کار تمیز نیست هرگز نباید قطعات چشمی و شیئی را باز کرد. در صورت نیاز به تمیز کردن عدسی چشمی، آن را با یک برس و آسپیراتور مطابق با روشی که پیش از این شرح داده شده است، تمیز نمایید. توصیه می شود عدسی های شیئی را به هر دلیلی باز نکنید. این کار می تواند محدوده خطای مجاز بدست آمده توسط سازنده را تغییر دهد. اگر لازم است عدسی ها باز شوند، مجدد باید تنظیم گردند و این زمانی عملی است که از دستورالعمل های سازنده به طور کامل پیروی شود. تمیز کردن عدسی های شیئی به تمیز نگهداشتن جلو و پشت لنزها محدود می شود.
  • اگر باقی مانده روغن امرسیون، روی سطح لنزها دیده می شود با استفاده از کاغذ لنز یا پنبه پاک کنید. سپس سطح لنز را با محلول 90% اتر ( Ether Petroleum ) و 20% 2-پروپانول ( 2-Propanol ) تمیز نمایید.

 

تمیز کردن بدنه میکروسکوپ

  • بدنه میکروسکوپ را می توان با محلول شوینده برای از بین بردن آلودگی، روغن و چربی خارجی تمیز نمود. این کار باید با یک برس کوچک انجام شود و بعد از پاک کردن، بدنه میکروسکوپ باید با محلول 50/50 آب مقطر و اتانول 95% تمیز شود.

نکته: این محلول برای تمیز کردن سطوح نوری مناسب نیست.

  • تمام اجزا در مکانیسم های تنظیم پیچ ماکرو / میکرو، کندانسور و سطح یا صفحه باید به طور مرتب با روغن تصفیه شده ماشین ( Refined Machine Oil ) برای تسهیل حرکت، روغن کاری شوند.

 

نگهداری میکروسکوپ

مهمترین مراحل نگهداری میکروسکوپ در شرایط کاری مناسب به شرح ذیل است:

  • از تنظیم بودن صفحه مکانیکی اطمینان حاصل نمایید. صفحه باید به آرامی در تمام جهات ( X-Y ) حرکت کند و در وضعیت انتخاب شده توسط کاربر باقی بماند.
  • مکانیسم تنظیم فاصله کانونی را امتحان کنید. فاصله کانونی انتخاب شده توسط کاربر میکروسکوپ باید ثابت باقی بماند. ارتفاع نباید از آنچه توسط کاربر میکروسکوپ تعیین شده، تغییر کند.
  • عملکرد دیافراگم را کنترل کنید.
  • همه اجزای مکانیکی را تمیز نمایید.
  • میکروسکوپ را مطابق با توصیه های سازنده روغن کاری کنید.
  • تنظیم بودن گیره نگهدارنده نمونه را کنترل نمایید.
  • تنظیم بودن اجزای نوری را کنترل کنید.

 

اقدامات پیشگیرانه

  • چون اتانول روی اجزای نوری اثر می کند از آن برای تمیز کردن استفاده ننمایید. همچنین پایه صفحه مکانیکی را با گزیلن یا استون تمیز نکنید.
  • از کاغذ معمولی برای تمیز کردن لنزها استفاده نکنید، چون می تواند روی سطوح خراش ایجاد کند.
  • برای جلوگیری از باقی ماندن اثر انگشت، لنزها را با انگشتان لمس نکنید.
  • لنزهای قطعه چشمی یا شیئی را با پارچه یا کاغذ تمیز نکنیدف چون پوشش محافظ اجزای نوری ممکن است کیفیت خود را از دست بدهد. این سطوح را با برس موی شتر یا دمیدن هوا با یک آسپیراتور تمیز کنید.
  • از رها کردن میکروسکوپ بدون قطعات چشمی اجتناب کنید. برای اجتناب از نفوذ گرد و غبار و ذرات روی سطوح، درپوشها را روی عدسی ها قرار دهید.
  • میکروسکوپ را در محیط های مرطوب، داخل جعبه نگهداری نکنید.
  • از فشار آوردن عدسی شیئی روی اسلاید اجتناب کنید، این کار می تواند با لامل ( Lamina ) یا لنز جلو آسیب برساند. فاصله کانونی را به آرامی و به دقت تنظیم کنید.
  • سطح یا صفحه مکانیکی را تمیز نگهدارید.
  • اجزای نوری را باز و جدا نکنید. این کار می تواند تنظیمات را تغییر دهد. سطوح نوری باید ابتدا با برس موی شتر و سپس با دستمال چرمی یا کاغذ لنز تمیز شوند.
  • برای برداشتن میکروسکوپ از دو دست استفاده کنید، بطوری که یک دست بازوی میکروسکوپ و دیگری پایه آن را حمایت کند.

 

  • به هنگام تعویض لامپ، از لمس سطح آن با انگشتان خودداری کنید. اثر انگشتان، شدت نور را کاهش می دهد.
  • به منظور افزایش عمر لامپ از وجود ولتاژ صحیح اطمینان حاصل نمایید. هر زمان که ممکن است، از کمترین شدت نور مورد نیاز برای مشاهده، استفاده نمایید.
  • اگر ولتاژ، پایدار و یکنواخت نیست، میکروسکوپ را به یک تثبیت کننده ولتاژ وصل نمایید.

 

اقدامات پیشگیرانه

در آب و هوای گرم و نیز آب و هوای خشک، مشکل اصلی گرد و غبار است چون بر سیستم های مکانیکی و نوری اثر می گذارد.

  • وقتی از میکروسکوپ استفاده نمی کنید همیشه از یک روکش پلاستیکی آن را بپوشانید.
  • بعد از استفاده، با دمیدن هوا با استفاده از آسپیراتور، میکروسکوپ را تمیز کنید.
  • لنزها را با برس موی شتر یا با یک قلم مو تمیز کنید. اگر گرد و غبار به سطوح نوری چسبیده است، سعی کنید آن را با کاغذ لنز تمیز نمایید. سطح را خیلی آرام پاک کنید تا از ایجاد خراش جلوگیری شود.

 

مراقبت ویژه برای جلوگیری از رشد قارچ در شرایط آب و هوایی مرطوب

در شرایط آب و هوایی مرطوب و عموما گرم، رشد قارچ روی سطوح لنزها، در شیار پیچ ها و زیر رنگ محافظ می تواند عملکرد میکروسکوپ را تحت تاثیر قرار دهد. اگر از میکروسکوپ به طور مناسب محافظت نشود، در عرض مدت کوتاهی غیر قابل استفاده خواهد شد. مراقبت های ذیل در جلوگیری از رشد قارچ موثر است.

  • شبها، میکروسکوپ را در یک جعبه مجهز به لامپ برق که قدرت آن بیش از 40 وات نباشد، نگهداری کنید. لامپ باید در قسمت بالایی جعبه نزدیک هد دو چشمی نصب و در طول شب روشن نگهداشته شود. جعبه جهت گردش هوا، باید تعدادی روزنه داشته باشد و دما در داخل جعبه نباید بیش از 50 درجه سانتیگراد باشد، با بر روغن موجود در میکروسکوپ اثر نکند.
  • اگر امکان استفاده از یک جعبه با لامپ برق وجود ندارد، به عنوان جایگزین می توان از ماده خشک کننده مثل سیلیکاژل یا برنج استفاده کرد. وقتی از این مواد استفاده می شود، از اینکه میکروسکوپ در یک جعبه محافظ یا زیر روکش محافظ پارچه ای مانند دستمال، نگهداری می شود اطمینان حاصل نمایید. همچنین ماده خشک کننده باید در شرایط مطلوب باشد. در غیر اینصورت آن را تعویض نمایید.
  • میکروسکوپ را بطور مرتب تمیز کنید. اگر لنزها با دست تماس دارند، از دستکش لاتکس استفاده کنید. این کار از باقی ماندن هرگونه اثر انگشت جلوگیری کرده و خطر رشد قارچ را کاهش می دهد.
  • اگر هیچ کدام از جایگزین ها ی بالا عملی نیست، میکروسکوپ را در مکانی با تهویه مناسب قرار دهید. وقتی از میکروسکوپ استفاده نمی شود، می توان آن را برای مدت کوتاه زیر نور مستقیم خورشید قرار داد. این کار رطوبت و خطر رشد قارچ روی سطوح مختلف دستگاه را کاهش می دهد.
  • تهویه مطبوع ( کنترل دما و رطوبت ) به طور قابل ملاحظه ای از رشد قارچ روی میکروسکوپ جلوگیری می کند. هرچند که برای تعداد زیادی از آزمایشگاه ها، چنین انتخابی وجود ندارد. اگر تهویه مطبوع در محلی که میکروسکوپ نصب شده است، برقرار نیست، باید برای کنترل رطوبت، تمهیداتی در نظر گرفته شود.

 

پاک و تمیز کردن رشته های قارچ

  • با استفاده از روش های ذکر شده در این مقاله، به طور مرتب میکروسکوپ را تمیز نمایید. مقدار رطوبت را درجایی که میکروسکوپ نگهداری می شود، کنترل کنید. اگر تهویه کافی وجود داشته باشد، احتمال رشد قارچ روی میکروسکوپ کاهش می یابد.
  • اگر قارچ رشد کرده است، از پنبه ای که به محلول ضد قارچ، اتر یا گزیلن ( Xylol / Xylene ) آغشته شده است، استفاده نمایید. پنبه را به آرامی و با حرکت چرخشی روی سطح لنز بمالید. از حرکت به سمت جلو و عقب یا چپ و راست و با اعمال فشار کم روی سطح لنز نیز می توان استفاده کرد. اگر لازم باشد، مراحل فوق را با یک تکه پنبه نو تکرار نمایید.
  • وقتی رشته های قارچ به طور کامل زدوده شد، با یک تکه کوچک پنبه نو، آن را تمیز نمایید.

میکروسکوپ دیجیتالی

میکروسکوپ دیجیتالی

 

مراقبت از میکروسکوپ

تواتر: روزانه ( بعد از استفاده )

  • روغن امرسیون را از روی عدسی 100X پاک کنید. از کاغذ لنز، یا اگر در دسترس نیست، از پنبه استفاده نمایید.
  • نگهدارنده نمونه را تمیز کنید.
  • کندانسور را تمیز کنید.
  • مقاوم کنترل شدت نور را در پایین ترین حد قرار دهید و سپس سیستم نوری را به طور کامل خاموش کنید.
  • میکروسکوپ را با یک روکش پلاستیکی یا پارچه ای بپوشانید. اطمینان حاصل نمایید که میکروسکوپ در یک مکان دارای تهویه مناسب، با کنترل رطوبت و دما، نگهداری می شود. اگر تهویه جعبه نگهداری برقرار است و یک لامپ برای کنترل رطوبت وجود دارد، میکروسکوپ را داخل آن قرار داده، لامپ را روشن و در جعبه را ببندید.

 

تواتر: هر ماه

  • ذرات گرد و غبار را از بدنه میکروسکوپ پاک کنید. برای این کار از یک تکه دستمال مرطوب با آب مقطر استفاده نمایید.
  • ذرات گرد و غبار را از روی قطعات چشمی، عدسی شیئی و کندانسور پاک کنید. از حباب پلاستیکی برای دمیدن هوا استفاده کنید. سپس سطح عدسی ها را با محلول تمیز کننده لنز تمیز نمایید. این محلول ها را به طور مستقیم روی لنزها استفاده نکنید، بلکه روی کاغذ لنز ریخته و سپس سطح آن را به آرامی با کاغذ مرطوب پاک کنید.
  • مکانیسم گیره نگهدارنده اسلاید را بردارید، به دقت تمیز و دوباره نصب کنید.

 

تواتر: هر 6 ماه

برای تکمیل روند نگهداری ماهانه، موارد ذیل توصیه می شود:

  • میکروسکوپ را با چشم بررسی کنید. اطمینان حاصل نمایید که هر یک از اجزا در شرایط مطلوب بوده . از نظر مکانیکی تنظیم شده است.
  • اطمینان حاصل نمایید که شرایط تهویه مناسبف کنترل دما و رطوبت در مکان نصب رعایت می شود.
  • از کیفیت سیستم الکتریکی میکروسکوپ اطمینان حاصل نمایید. بی نقص بودن رابطها، فیوزها و لامپ رشته ای را تائید نمایید.

 

تجهیزات آزمایشگاهی آذین افتخار دارد با ارائه و فروش میکروسکوپ در انواع مدل های مختلف، تمامی نیازهای گروه های مختلف اعم از آزمایشگاه ها ، دانشگاه ها و … را پوشش می دهد جهت مشاهده به لینک زیر مراجعه نمایید.

دیدگاه ها بسته شده است